Yazarlar

Metiner Sezer

Metiner Sezer

Dolar, ne zaman 4 TL olur?

Dolar da Euro da TL karşısında değer kazanıyor. Dolar ayrıca Euro karşısında da değer kazanıyor. Dolar dörtnala koşuyor, TL nal topluyor yani. 

Dolar’ın bu kadar hızlı değer kazanmasının sebebi belli aslında.

2008 Mortgage Krizi’nden sonra karşılıksız para basmış ve onunla çeşitli ülkelerden tahvil satın almıştı. Az uz bir alım değildi bu;  her ay düzenli olarak 85 milyar dolar tutarında tahvil satın alıyordu.

2013 yılı sonunda “Vazgeçtim” dedi ve 10 milyar dolar azalta azalta tamamen bitirdi bu alımları. Karşılıksız bastığı paraları toplamış oldu böylelikle.

Her ne kadar ABD ise de neticede karşılıksız para basmıştı. Hem de ne para?!.  4.5-5 trilyon doları bulan bir meblağdan söz ediyoruz.  Bu kadar karşılıksız para basar da milli parası (Dolar) değer kaybetmez mi? Başka bir ülke olsa bırakın milli parasının değer kaybetmesini, enflasyon – devalüasyon sarmalında krize girer ve şoktan ölürdü ama Amerikan parası nispi bir değer kaybıyla atlattı bu vartayı.

Hikâye uzun. Kestirmeden gidelim.

Amerika’nın bir Merkez Bankası var; FED. İki seneye yakın bir zamandır saz FED’in elinde. “İşsizlik” diyerek sazı tıngırdatıyor, gelişmekte olan ülkelerin yüreği titretiyor. “Enflasyon” diye tıngırdatıyor içlerinde Türkiye’nin de bulunduğu gelişmekte olan ülkelerin tüm finans sistemini sallıyor. “Faiz artışına gideceğim” diyor, bu ülkelerin piyasaları deprem yaşamış gibi oluyor.

FED “Faiz artışı” tehdidini dünyanın üzerinde aylardır Demokles’in Kılıcı gibi sallayıp duruyor.

Amerikan Parası Dolar, Türkiye’de son altı aydır yükselişte. Moody’s namlı kredi derecelendirme kuruluşu 24 Eylül günü Türkiye’nin notunu kırıp “Yatırım yapılabilir” seviyesinin altına indirdi. Dolar o tarihte hızlı bir yükselişe girdi ve o günden bugüne yüzde 13 değer kazandı. Son bir haftada ise yüzde 6!

Dolar sadece Moody’s ve FED etkisiyle böyle yükselmedi tabii.

Irak ve Suriye’nin içinde bulunduğu savaş durumu var ve Türkiye de öyle ya da böyle bu ateşin içinde. Terör var ayrıca. Eskiden bir PKK vardı, şimdi bir de Fetö çıktı. Daeş, PYD filan da var ama onları söylemeye gerek bile yok!

Buraya kadar sıraladıklarım doları tırmandıran nedenler. Kime sorsanız üç aşağı beş yukarı maddeler halinde sayar bunları.

Bir bilinmeyen vardı o da bugün belli oldu. FED Başkanı Janet Yellen ABD Senatosu’nda yaptığı sunumda “Faiz artışının uzun süre ertelenmesi, yatırımcı için risk oluşturabilir” dedi. Bu da FED’in Aralık ayında faiz artışına gideceği şeklinde yorumları daha da güçlendirdi.

Türkiye’nin ABD Merkez Bankası’na “Aralık’ta gerçekleştireceğin faiz artışını bir sene ertele” demesi söz konusu olamaz. Suriye ve Irak meselesini çözme durumu yok.

Yapabileceği işlere bakması lazım: Nedir onlar?

İhracatı arttırabilir mesela. Ar-Ge yapıp katma değeri yüksek ürün de üretebilir. İç işlerini düzene sokacak tedbirler alabilir ve sosyal barışı sağlayabilir. Ülkeye istikrar getirebilir.

Tüm bunları yapması için vizyon sahibi beşeri sermayesinin olması lazım tabii.

Türkiye’nin insan kaynakları ancak konuşmayı biliyor. Onlar konuşuyor dolar, TL karşısında değer kazanıyor!

Türkiye’nin kronikleşmiş halidir bu; herkes bir şey yapıyormuş gibi görünür ama kimse bir şey yapmaz!

Hâl böyle olunca Amerikan Doları, Türk Lirası karşısında Euro’yu sollamakla kalmaz 4 TL’ye de yükselir! Kim ne diyebilir ki? Daha doğrusu “yapabilir ki?”

 

 

BizGençler